بلبرینگ اسانسور

بلبرینگ آسانسور؛ انواع، مشخصات فنی، شماره فنی و راهنمای خرید

بلبرینگ یکی از قطعات مهم در مجموعه‌های دوار آسانسور است که وظیفه اصلی آن کاهش اصطکاک بین قطعات متحرک و فراهم کردن حرکت روان، دقیق و پایدار شفت یا قطعات دوار است.

در سیستم‌های آسانسور، بلبرینگ می‌تواند در قسمت‌هایی مانند موتور، فلکه کششی، فلکه‌های هرزگرد، گیربکس و برخی مجموعه‌های درب آسانسور مورد استفاده قرار گیرد. نوع و اندازه بلبرینگ در هر قسمت به طراحی سازنده و شرایط کاری آن مجموعه بستگی دارد.

آسانسور برخلاف بسیاری از تجهیزات معمولی، در طول روز ممکن است بارها روشن و خاموش شود و مجموعه موتور و قطعات دوار آن تحت سیکل‌های متعدد کاری قرار بگیرند. به همین دلیل انتخاب بلبرینگ مناسب باید بر اساس شرایط واقعی کار انجام شود.

نکته مهم این است که یک شماره فنی مشخص به عنوان بلبرینگ مخصوص تمام آسانسورها وجود ندارد. برای هر موتور یا مجموعه باید شماره فنی مناسب همان تجهیز مشخص شود.

محل استفاده از بلبرینگ به نوع آسانسور و طراحی تجهیزات آن بستگی دارد. مهم‌ترین کاربردها عبارت‌اند از:

  • موتور آسانسور
  • موتورهای گیربکس‌دار
  • موتورهای گیرلس
  • شفت موتور
  • فلکه کششی
  • فلکه‌های هرزگرد
  • فلکه‌های انحرافی در برخی سیستم‌ها
  • گیربکس آسانسور
  • سیستم انتقال نیرو
  • مکانیزم درب آسانسور
  • برخی تجهیزات جانبی و دوار

در هر یک از این قسمت‌ها ممکن است نوع، اندازه و مشخصات بلبرینگ متفاوت باشد.

موتور یکی از مهم‌ترین قسمت‌هایی است که در آن از یاتاقان‌ها و بلبرینگ‌ها استفاده می‌شود. بلبرینگ‌های موتور وظیفه دارند شفت را در محل خود نگه داشته و امکان چرخش روان آن را فراهم کنند.

در زمان کار موتور، بلبرینگ تحت تأثیر عواملی مانند:

  • سرعت چرخش
  • بار شعاعی
  • بار محوری
  • وزن قطعات
  • دمای کاری
  • روانکاری
  • نحوه نصب
  • هم‌راستایی شفت

قرار می‌گیرد.

به همین دلیل انتخاب بلبرینگ موتور آسانسور فقط بر اساس قطر شفت انجام نمی‌شود و باید مشخصات کامل قطعه بررسی شود.

موتورهای Gearless یا گیرلس، ساختار متفاوتی نسبت به موتورهای گیربکس‌دار دارند. در این سیستم، موتور مستقیماً فلکه کششی را به حرکت درمی‌آورد و به همین دلیل طراحی مجموعه موتور و یاتاقان‌های آن اهمیت زیادی دارد.

بلبرینگ مورد استفاده در موتور گیرلس باید با مشخصات موتور، قطر شفت، بار، سرعت و طراحی سازنده مطابقت داشته باشد.

در زمان تعویض بلبرینگ موتور گیرلس، استفاده از یک بلبرینگ صرفاً به دلیل یکسان بودن ابعاد می‌تواند کافی نباشد؛ زیرا پارامترهایی مانند ظرفیت بار، لقی داخلی و نوع طراحی بلبرینگ نیز اهمیت دارند.

در آسانسورهای گیربکس‌دار، موتور از طریق گیربکس نیرو را به فلکه منتقل می‌کند. در این ساختار ممکن است چندین نوع یاتاقان و بلبرینگ در بخش موتور و گیربکس مورد استفاده قرار گیرد.

شرایط کاری این بلبرینگ‌ها به طراحی گیربکس و نحوه انتقال نیرو وابسته است.

هنگام تعویض باید موارد زیر بررسی شود:

  • شماره فنی قبلی
  • ابعاد
  • نوع بلبرینگ
  • نوع لقی
  • ظرفیت بار
  • سرعت
  • نوع آب‌بندی
  • توصیه سازنده

فلکه کششی یکی از اجزای اصلی آسانسورهای کششی است. سیم‌بکسل‌ها روی فلکه قرار گرفته و حرکت فلکه باعث حرکت کابین و وزنه تعادل می‌شود.

فلکه در طول کار تحت بار و چرخش قرار دارد و طراحی بلبرینگ یا رولبرینگ مورد استفاده در آن باید متناسب با شرایط کاری باشد.

در انتخاب بلبرینگ فلکه آسانسور باید حداقل این موارد بررسی شوند:

در برخی سیستم‌های آسانسور از فلکه‌های هرزگرد یا انحرافی برای تغییر مسیر سیم‌بکسل استفاده می‌شود.

یاتاقان این فلکه باید بتواند بار و سرعت کاری مجموعه را تحمل کند. نوع و ابعاد آن نیز به طراحی فلکه و شفت بستگی دارد.

بنابراین برای تعویض آن، بررسی شماره فنی قطعه یا اندازه‌گیری دقیق آن ضروری است.

درب آسانسور نیز دارای مجموعه‌های مکانیکی و قطعات متحرک است. در برخی طراحی‌ها، برای حرکت روان مجموعه‌های درب از بلبرینگ یا رولرهای دارای بلبرینگ استفاده می‌شود.

این قطعات معمولاً ابعاد و طراحی متفاوتی با بلبرینگ موتور دارند و نمی‌توان آن‌ها را با بلبرینگ‌های موتور یا فلکه یکسان در نظر گرفت.

در صورت ایجاد صدای غیرعادی، گیرکردن یا حرکت نامنظم درب، علاوه بر موتور و ریل، وضعیت رولرها و بلبرینگ‌های مجموعه نیز باید بررسی شود.

با توجه به طراحی تجهیزات، انواع مختلفی از بلبرینگ و رولبرینگ ممکن است در سیستم آسانسور استفاده شوند.

1. بلبرینگ شیار عمیق

بلبرینگ‌های شیار عمیق یکی از رایج‌ترین انواع بلبرینگ صنعتی هستند.

این بلبرینگ‌ها برای تحمل بارهای شعاعی مناسب بوده و در محدوده طراحی خود قابلیت تحمل بار محوری از هر دو جهت را نیز دارند.

مدل‌هایی مانند سری‌های 6000، 6200 و 6300 در بسیاری از تجهیزات صنعتی کاربرد گسترده دارند، اما انتخاب مدل برای آسانسور باید بر اساس مشخصات واقعی دستگاه انجام شود.

2. بلبرینگ تماس زاویه‌ای

در کاربردهایی که بار محوری و ترکیبی اهمیت بیشتری دارد، ممکن است از بلبرینگ‌های تماس زاویه‌ای استفاده شود.

این نوع بلبرینگ‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که بارهای شعاعی و محوری را با توجه به زاویه تماس تحمل کنند.

3. رولبرینگ استوانه‌ای

رولبرینگ‌های استوانه‌ای به جای ساچمه از رولر استفاده می‌کنند و در برخی کاربردها برای تحمل بارهای شعاعی بالا مورد استفاده قرار می‌گیرند.

در تجهیزات آسانسور، استفاده از رولبرینگ یا بلبرینگ کاملاً به طراحی مجموعه بستگی دارد.

4. رولبرینگ مخروطی

رولبرینگ مخروطی برای تحمل بارهای شعاعی و محوری ترکیبی طراحی شده است.

در برخی سیستم‌های انتقال نیرو و مجموعه‌های صنعتی ممکن است این نوع یاتاقان مورد استفاده قرار گیرد.


یکی از مهم‌ترین سوالات هنگام خرید، شماره فنی بلبرینگ است.

اما برخلاف تصور رایج، شماره فنی واحدی برای تمام بلبرینگ‌های آسانسور وجود ندارد.

برای مثال یک موتور ممکن است از یک بلبرینگ سری 6200 استفاده کند و موتور دیگری با ابعاد و طراحی متفاوت، بلبرینگ دیگری داشته باشد.

شماره فنی معمولاً روی رینگ بلبرینگ حک می‌شود و اطلاعات بسیار مهمی درباره نوع و ابعاد قطعه در اختیار می‌گذارد.

برای شناسایی بلبرینگ می‌توان از چند روش استفاده کرد:

روش اول: بررسی حک روی بلبرینگ

اگر نوشته روی رینگ بلبرینگ قابل مشاهده باشد، شماره فنی بهترین راه برای شناسایی اولیه است.

روش دوم: بررسی کاتالوگ موتور

اگر مدل دقیق موتور آسانسور مشخص باشد، می‌توان از اطلاعات فنی سازنده برای شناسایی قطعه استفاده کرد.

روش سوم: اندازه‌گیری بلبرینگ

اگر شماره فنی پاک شده باشد، سه اندازه اصلی را اندازه‌گیری کنید:

قطر داخلی × قطر خارجی × عرض

برای مثال:

40 × 80 × 18 میلی‌متر

می‌تواند مربوط به بلبرینگ 6208 باشد.

البته اندازه‌گیری باید با دقت انجام شود، زیرا مدل‌های مختلفی ممکن است از نظر ابعاد نزدیک باشند.

معنی شماره فنی بلبرینگ‌های سری 6200

برای مثال:

6210 → 10 × 5 = 50 میلی‌متر

اما صرفاً یکسان بودن ابعاد به معنی قابل جایگزینی بودن دو بلبرینگ در یک تجهیز نیست.

پسوند 2RS معمولاً به بلبرینگی اشاره دارد که در دو طرف آن آب‌بندی لاستیکی وجود دارد.

این نوع آب‌بندی می‌تواند به جلوگیری از ورود آلودگی و حفظ گریس داخل بلبرینگ کمک کند.

انتخاب 2RS یا مدل‌های دیگر باید بر اساس شرایط کاری انجام شود.

در بلبرینگ‌های دارای 2Z یا در برخی نام‌گذاری‌ها ZZ، دو طرف بلبرینگ با شیلد فلزی محافظت می‌شود.

این ساختار با آب‌بندی لاستیکی 2RS متفاوت است.

انتخاب بین 2RS و 2Z باید بر اساس سرعت، محیط، دما، روانکاری و توصیه سازنده انجام شود.

C3 به معنی لقی داخلی بیشتر از لقی نرمال است.

C3 به خودی خود به معنی «بلبرینگ قوی‌تر» یا «کیفیت بالاتر» نیست. این پسوند فقط مشخص‌کننده میزان لقی داخلی است.

در بعضی کاربردهایی که شرایط حرارتی یا نصب باعث تغییر لقی در زمان کار می‌شود، استفاده از C3 می‌تواند مناسب باشد؛ اما نباید بدون بررسی مشخصات موتور به صورت خودکار C3 انتخاب کرد.

هنگام کار، دمای بلبرینگ و اجزای اطراف آن می‌تواند تغییر کند. انبساط حرارتی رینگ‌ها و شفت ممکن است روی لقی داخلی تأثیر بگذارد.

بنابراین انتخاب لقی باید با توجه به:

  • دمای کاری
  • نوع نصب
  • سرعت
  • جنس و ابعاد شفت
  • شرایط بار
  • طراحی موتور

انجام شود.

خرابی بلبرینگ می‌تواند به شکل‌های مختلفی ظاهر شود.

صدای غیرعادی

صدای زوزه، خش‌خش، تق‌تق یا صدای ساییدگی می‌تواند نشانه وجود مشکل در مجموعه دوار باشد.

افزایش لرزش

لرزش موتور یا مجموعه فلکه می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و بلبرینگ یکی از مواردی است که باید بررسی شود.

افزایش دما

غیرعادی دمای محل نصب می‌تواند به دلیل روانکاری نامناسب، بار اضافی، نصب نادرست یا خرابی بلبرینگ باشد.

ایجاد لقی

لقی غیرعادی رینگ‌ها یا شفت می‌تواند نشانه فرسودگی یا آسیب باشد.

حرکت زبر

اگر بلبرینگ پس از باز شدن و بررسی دستی، حرکت روانی نداشته باشد، باید وضعیت آن بررسی شود.

عوامل مختلفی می‌توانند عمر بلبرینگ را کاهش دهند:

  • انتخاب بلبرینگ نامناسب
  • بار بیش از ظرفیت
  • نصب نادرست
  • ضربه هنگام نصب
  • هم‌راستا نبودن شفت
  • روانکاری نامناسب
  • ورود گردوغبار یا آلودگی
  • نفوذ رطوبت
  • دمای بیش از محدوده کاری
  • استفاده از قطعه بی‌کیفیت یا غیر اصل
  • لقی نامناسب
  • ارتعاشات غیرعادی

بنابراین خرابی بلبرینگ همیشه به معنی پایین بودن کیفیت خود بلبرینگ نیست و شرایط کار نیز باید بررسی شود.

روانکاری مناسب نقش مهمی در عملکرد و عمر بلبرینگ دارد.

نوع و مقدار گریس به نوع بلبرینگ، سرعت، دما، بار و شرایط محیطی بستگی دارد.

در بلبرینگ‌های آب‌بندی‌شده مانند بسیاری از مدل‌های 2RS، گریس از کارخانه داخل بلبرینگ قرار داده شده و باز کردن آب‌بندی بدون دلیل فنی توصیه نمی‌شود.

در بلبرینگ‌های قابل روانکاری مجدد نیز نوع گریس و مقدار آن باید مطابق شرایط کاری انتخاب شود.

گریس بیش از حد نیز می‌تواند باعث افزایش مقاومت چرخشی و دمای کار شود.

بسته به نوع بلبرینگ و طراحی مجموعه، شرایط سرویس متفاوت است.

بلبرینگ‌های آب‌بندی‌شده معمولاً برای کارکرد با گریس اولیه طراحی شده‌اند و در بسیاری از کاربردها نیاز به گریس‌کاری دوره‌ای ندارند.

در مقابل، مجموعه‌هایی که امکان روانکاری مجدد دارند باید مطابق برنامه تعمیر و نگهداری تجهیزات بررسی شوند.

همچنین بررسی صدا، لرزش، دما و وضعیت آب‌بندی می‌تواند به تشخیص زودهنگام مشکل کمک کند.

از نظر ساختار، ممکن است بلبرینگ مورد استفاده در آسانسور دقیقاً از همان خانواده بلبرینگ‌های صنعتی باشد.

تفاوت اصلی در کاربرد، شرایط بارگذاری و الزامات انتخاب است.

برای مثال یک بلبرینگ شیار عمیق استاندارد ممکن است در ده‌ها نوع ماشین‌آلات صنعتی استفاده شود، اما برای استفاده در یک موتور آسانسور باید مشخصات آن با شرایط کاری موتور مطابقت داشته باشد.

بنابراین عبارت «مخصوص آسانسور» به تنهایی مشخص‌کننده نوع بلبرینگ نیست.

برای خرید صحیح، مراحل زیر را دنبال کنید:

1. شماره فنی را پیدا کنید

شماره روی بلبرینگ، اولین اطلاعاتی است که باید بررسی شود.

2. ابعاد را کنترل کنید

قطر داخلی، قطر خارجی و عرض باید با قطعه اصلی مطابقت داشته باشند.

3. نوع بلبرینگ را مشخص کنید

بررسی کنید قطعه موردنظر بلبرینگ شیار عمیق، تماس زاویه‌ای یا رولبرینگ است.

4. پسوند را نادیده نگیرید

عبارت‌هایی مانند:

2RS، 2Z، C3

می‌توانند مشخصات مهمی را نشان دهند و نباید هنگام سفارش حذف شوند.

5. سرعت کاری را بررسی کنید

بلبرینگ باید برای سرعت کاری مجموعه مناسب باشد.

6. بار را بررسی کنید

بار شعاعی و محوری واردشده باید با ظرفیت بلبرینگ سازگار باشد.

7. شرایط محیطی را بررسی کنید

رطوبت، گردوغبار، دما و آلودگی می‌توانند در انتخاب نوع آب‌بندی تأثیرگذار باشند.

8. اصالت کالا را بررسی کنید

برای قطعات مهمی مانند بلبرینگ موتور آسانسور، اصالت کالا و اعتبار تأمین‌کننده اهمیت زیادی دارد.


اگر قصد خرید دارید، بهتر است اطلاعات زیر را در اختیار فروشنده قرار دهید:

  • شماره فنی بلبرینگ
  • عکس نوشته روی بلبرینگ
  • عکس بسته‌بندی
  • مدل موتور
  • نام سازنده موتور
  • قطر داخلی
  • قطر خارجی
  • عرض
  • نوع آب‌بندی
  • نوع لقی
  • محل استفاده

اگر شماره فنی مشخص باشد، کار شناسایی بسیار ساده‌تر خواهد شد.

جایگزینی تنها بر اساس شباهت ظاهری یا حتی یکسان بودن ابعاد توصیه نمی‌شود.

برای جایگزینی باید حداقل موارد زیر بررسی شود:

ابعاد + نوع بلبرینگ + لقی + ظرفیت بار + سرعت + نوع آب‌بندی + شرایط کاری

در برخی کاربردها، حتی اگر دو بلبرینگ ابعاد یکسانی داشته باشند، ممکن است از نظر مشخصات عملکردی برای یکدیگر جایگزین مستقیم نباشند.

انتخاب برند باید بر اساس نوع تجهیز و مشخصات موردنیاز انجام شود و نمی‌توان یک برند را برای تمام کاربردهای آسانسور مناسب دانست.

برندهایی مانند SKF، FAG، NACHI، KOYO و KG در بازار بلبرینگ‌های صنعتی شناخته‌شده هستند و هر مدل باید بر اساس مشخصات فنی همان کاربرد انتخاب شود.

در خرید، علاوه بر برند باید به اصالت کالا، شماره فنی، کشور سازنده، کیفیت ساخت و تطابق قطعه با تجهیزات توجه کرد.

در بازار بلبرینگ، تشخیص اصالت اهمیت زیادی دارد. بررسی موارد زیر می‌تواند در ارزیابی اولیه کمک کند:

  • کیفیت و مشخصات بسته‌بندی
  • کیفیت حک روی بلبرینگ
  • تطابق شماره فنی
  • کیفیت ظاهری رینگ‌ها
  • وضعیت آب‌بندی
  • اطلاعات تولیدکننده
  • اعتبار فروشنده
  • تطابق محصول با مشخصات کاتالوگ سازنده

با این حال تشخیص قطعی اصالت در موارد مشکوک ممکن است به بررسی تخصصی‌تر نیاز داشته باشد.

بلبرینگ آسانسور چه کاربردی دارد؟

برای کاهش اصطکاک و پشتیبانی از قطعات دوار در بخش‌هایی مانند موتور، فلکه و برخی مجموعه‌های مکانیکی آسانسور استفاده می‌شود.

شماره فنی بلبرینگ آسانسور چیست؟

مشخصی برای همه آسانسورها وجود ندارد. به مدل موتور، فلکه یا مجموعه مورد استفاده بستگی دارد.

آیا بلبرینگ موتور آسانسور با بلبرینگ فلکه یکی است؟

خیر، لزوماً یکسان نیستند. نوع بار، سرعت، ابعاد و طراحی این دو مجموعه می‌تواند متفاوت باشد.

بلبرینگ 2RS برای آسانسور مناسب است؟

2RS دارای آب‌بندی لاستیکی دوطرفه است و مناسب بودن آن به شرایط کاری و مشخصات تجهیز بستگی دارد.

C3 در بلبرینگ آسانسور یعنی چه؟

C3 نشان‌دهنده لقی داخلی بیشتر از حالت نرمال است. استفاده از آن باید بر اساس شرایط کاری و مشخصات سازنده انجام شود.

آیا بلبرینگ 2Z و 2RS یکی هستند؟

خیر. 2Z معمولاً دارای شیلد فلزی دوطرفه است، در حالی که 2RS از آب‌بندی لاستیکی دوطرفه استفاده می‌کند.

چگونه بلبرینگ آسانسور را شناسایی کنیم؟

با بررسی شماره فنی حک‌شده روی بلبرینگ، اطلاعات موتور یا اندازه‌گیری دقیق قطر داخلی، قطر خارجی و عرض می‌توان شناسایی را انجام داد.

آیا بلبرینگ آسانسور را می‌توان با یک مدل هم‌اندازه تعویض کرد؟

صرفاً هم‌اندازه بودن کافی نیست. نوع، لقی، ظرفیت بار، سرعت و سایر مشخصات نیز باید بررسی شوند.

علت صدای بلبرینگ موتور آسانسور چیست؟

می‌تواند به دلیل فرسودگی، روانکاری نامناسب، نصب نادرست، بار اضافی، آلودگی یا مشکلات دیگر در مجموعه دوار باشد و باید علت دقیق بررسی شود.

آیا همه آسانسورها از بلبرینگ استفاده می‌کنند؟

نوع یاتاقان مورد استفاده به طراحی آسانسور و تجهیزات آن بستگی دارد و ممکن است در برخی قسمت‌ها از انواع مختلف بلبرینگ یا رولبرینگ استفاده شود.

بلبرینگ آسانسور را از کجا بخریم؟

برای خرید باید فروشنده‌ای انتخاب شود که امکان ارائه شماره فنی دقیق، مشخصات محصول، برند و اصالت کالا را داشته باشد. انتخاب قطعه صرفاً بر اساس قیمت یا ظاهر توصیه نمی‌شود.

برای انتخاب صحیح، این ۷ مورد را بررسی کنید:

  1. شماره فنی دقیق بلبرینگ
  2. قطر داخلی، قطر خارجی و عرض
  3. نوع بلبرینگ
  4. نوع آب‌بندی مانند 2RS یا 2Z
  5. لقی داخلی مانند C3
  6. سرعت و بار کاری
  7. برند و اصالت کالا

خیر. علاوه بر ابعاد، نوع بلبرینگ، لقی داخلی، ظرفیت بار، سرعت، نوع آب‌بندی و شرایط کاری نیز باید بررسی شود.

مهم‌ترین علائم خرابی بلبرینگ آسانسور چیست؟

افزایش صدای چرخش، لرزش، افزایش دما، زبری حرکت، ایجاد لقی و صدای غیرعادی از مهم‌ترین نشانه‌هایی هستند که باید بررسی شوند. البته این علائم می‌توانند دلایل دیگری نیز داشته باشند.

برای خرید بلبرینگ آسانسور چه اطلاعاتی لازم است؟

شماره فنی، ابعاد، مدل موتور یا فلکه، نوع آب‌بندی، لقی داخلی و در صورت امکان مشخصات سازنده تجهیزات، اطلاعات مناسبی برای انتخاب دقیق قطعه هستند.


جمع‌بندی

بلبرینگ یکی از اجزای مهم در مجموعه‌های دوار آسانسور است و بسته به طراحی سیستم می‌تواند در موتور، موتور گیرلس، موتور گیربکس‌دار، فلکه، گیربکس و سایر مجموعه‌های مکانیکی مورد استفاده قرار گیرد.

نکته مهم این است که بلبرینگ آسانسور یک شماره فنی ثابت ندارد. انتخاب صحیح باید بر اساس شماره فنی، ابعاد، نوع بلبرینگ، نوع آب‌بندی، لقی داخلی، سرعت، بار و شرایط کاری انجام شود.

در هنگام خرید نیز تنها توجه به نام «بلبرینگ آسانسور» کافی نیست. تطابق دقیق قطعه با تجهیز، انتخاب برند مناسب، اطمینان از اصالت کالا و استفاده صحیح از بلبرینگ، عوامل مهمی در عملکرد و عمر مجموعه هستند.

آیا این نوشته برایتان مفید بود؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

راه‌های ارتباطی